AKSARAY’IN KAYBOLAN MİRASI: HANLAR TAMAMLANDI

• 

Aksaray’ın şehir tarihinde önemli bir yere sahip olan, ancak zaman içerisinde büyük ölçüde ortadan kalkan hanların izini sürmek amacıyla hazırladığım araştırma ve video çalışması tamamlandı.

Tarih boyunca ticaret yolları üzerinde önemli bir konuma sahip olan Aksaray’da hanlar; tüccarların konakladığı, ticaretin sürdürüldüğü ve şehir hayatının şekillendiği önemli yapılardan biriydi. Ancak zaman içerisinde değişen şehir dokusu, yeni yapılaşmalar ve çeşitli nedenlerle bu hanların önemli bir bölümü günümüze ulaşamadı.

Bu çalışma kapsamında Aksaray’da farklı dönemlerde var olmuş ve bugün büyük ölçüde kaybolmuş 30 han ve han kalıntısı ele alındı. II. Kılıçarslan Hanı’ndan Çorakçılar (Ekecik) Hanı’na, Deli Mehmet Hanı’ndan Küçük Beyin Hanı’na kadar farklı kaynaklarda izlerine rastlanan yapılar araştırıldı.

Çalışma sürecinde yazılı kaynaklar, arşiv belgeleri, eski fotoğraflar, araştırma ve yayınlar ile saha gözlemlerinden yararlanıldı. Ulaşılabilen bilgiler karşılaştırılarak her bir hanın adı, konumu, geçmişi ve günümüze ulaşma durumu mümkün olduğunca ortaya konulmaya çalışıldı.

Bu çalışmanın temel amacı yalnızca günümüzde mevcut olmayan yapıların isimlerini sıralamak değil; Aksaray’ın geçmişteki şehir dokusunu oluşturan bu yapıların yeniden hatırlanmasına ve şehir hafızasında yer bulmasına katkı sağlamaktır.

Bugün bu hanların büyük bir bölümü fiziksel olarak mevcut değil. Ancak isimleri, konumları ve geçmişlerine dair bilgiler; şehrin tarihini anlamak açısından önemli birer iz olarak varlığını sürdürüyor.

Aksaray’ın Kaybolan Mirası: Hanlar çalışması kapsamında incelenen yapılar:

II. Kılıçarslan Hanı · Aksaray Arastası · Çorakçılar Hanı · Ahi Süleyman Hanı · Karamanoğlu İbrahim Bey Hanı · Hacı Şükrullah Hanı · Hacı Ahmed Efendi Hanı · Sarraf ve Mutafyan Hanı · Yer Han · Han Obası Hanı · Han-ı Cedid · Hanbaşı Hanı · Okla Hanı · Kalanlar Boğazı Han Kalıntısı · Kiremit Han · Mezarlı Han · Sılvas Hanı · Muktesimin Han · Arap Hacı Hanı · Kel Şükrü Hanı · Deli Mehmet Hanı · Küçük Beyin Hanı · Çerkes Seferin Hanı · Ağah Hanı · Ali Ağa Hanı · Rasim Hanı · İbiş Hoca Hanı · Ali Onbaşı Hanı · Ömer Hoca Hanı · Çorakçılar (Ekecik) Hanı

Bu çalışma, Aksaray’ın bugün görünmeyen ancak geçmişinde önemli bir yer tutan yapılarını kayıt altına alma ve şehir hafızasına yeniden kazandırma amacıyla sürdürülen araştırmaların bir parçasıdır.

Geçmişten günümüze ulaşan her yapı kadar, artık yerinde olmayan yapıların hikâyeleri de bir şehrin tarihini anlamak için önemlidir.

Tolgahan DOĞAN

ŞEHİR TARİHİ ARAŞTIRMACISI