AKSARAY LİSESİ 100 YAŞINDA MI? KİTABE 1923 DİYOR !

3 Eyl

2 dakikada okunur

Aksaray Lisesi 100 Yaşında mı? Kitabe “1923” Diyor!

Son günlerde Aksaray’ın tarihî yapılarından biri hakkında dikkatimi çeken bir bilgi dolaşıyor. Şehrimizin eğitim tarihinde önemli bir yere sahip olan, bugün Aksaray Lisesi, tarihî adıyla ise Aksaray İdadi Mektebi olarak bilinen yapının 1926 yılında şehrimize kazandırıldığı ve bu nedenle 2026 yılında 100. yaşını tamamladığı yönünde ifadelerle karşılaşıyoruz.

İlk bakışta yalnızca üç yıllık bir tarih farkı gibi görülebilir. Fakat söz konusu olan bir şehrin tarihiyse, üç yıl da üç asır da aynı hassasiyetle ele alınmalıdır. Hele ki elimizde yapının tarihine ilişkin son derece açık bir işaret varken…

Çünkü yapının üzerinde bir kitabe bulunuyor.

Ve o kitabe, tabiri caizse kabak gibi 1923 tarihini gösteriyor.

İşte tam da burada küçük bir tarih farkının ötesinde, Aksaray’ın tarihini nasıl okuyup nasıl aktaracağımız meselesi ortaya çıkıyor.

Aksaray Lisesi, şehrimizin ilk valisi Abdullah Sabri Karter Bey döneminde Aksaray’a kazandırılmış önemli yapılardan biridir. Cumhuriyet’in ilk yıllarına tanıklık eden bu yapı, yalnızca öğrencilerin eğitim gördüğü bir bina değil; aynı zamanda Aksaray’ın eğitim, idare ve şehirleşme tarihinin de önemli bir parçasıdır.

Dolayısıyla böylesine önemli bir yapının tarihini belirlerken birkaç yıllık bir farkı göz ardı etmek çok doğru görünmüyor.

Üstelik burada üzerinde uzun uzun tartışılması gereken, ulaşılması güç bir arşiv belgesinden söz etmiyoruz. Yapının kendi üzerinde bulunan ve herkesin görebileceği bir kitabe söz konusu. 1923.

Şimdi 2026 yılındayız. Aksaray Lisesi’nin 100. yılı 2023 yılında geride kalmış durumda. Bugün ise yapının 103. yılı içerisindeyiz.

Peki, o hâlde neden 1926?

Elbette tarih araştırmalarında tek bir kaynağa bakarak kesin hüküm vermek doğru değildir. Kitabelerin yanı sıra arşiv belgeleri, dönemin resmî kayıtları, salnameler, gazeteler ve diğer tarihî kaynakların da birlikte değerlendirilmesi gerekir. Belki 1926 tarihinin ortaya çıkmasına sebep olan başka bir belge veya farklı bir tarihî süreç vardır. Eğer böyle bir belge mevcutsa, elbette ortaya konulmalı ve hep birlikte değerlendirilmelidir.

Ancak mesele tam da burada başlıyor.

Bir tarafta yapının üzerinde açıkça duran 1923 tarihi, diğer tarafta ise 1926 olarak verilen bir tarih var.

Böyle bir durumda yapılması gereken, bilgiyi olduğu gibi tekrar etmekten ziyade, aradaki üç yıllık farkın nedenini araştırmaktır.

Çünkü tarih, tekrar edilerek doğrulanmaz.

Belgeyle, kaynakla ve araştırmayla doğrulanır.

Bugün bir yerde “Aksaray Lisesi 1926 yılında yapıldı” denildiğinde, bu bilgi yarın başka bir yerde kullanılabilir. Bir sosyal medya paylaşımına girer, bir tanıtım metnine yazılır, bir internet sitesine aktarılır. Ardından başka biri aynı bilgiyi kaynak göstererek yeniden paylaşır. Bir bakarsınız, birkaç yıl içerisinde başlangıçta sorgulanmadan yazılmış bir tarih, herkesin doğru kabul ettiği bir bilgi hâline gelmiş.

Şehir tarihleri açısından asıl tehlike de biraz burada.

Yanlış bir bilginin ortaya çıkması kadar, sorgulanmadan çoğaltılması da şehir hafızasına zarar verir.

Benim itirazım da tam olarak buna.

Buradaki amacım birilerini eleştirmek, bir kurumun veya kişinin ortaya koyduğu çalışmayı küçümsemek değil. Tam tersine, Aksaray’ın tarihî değerlerine duyduğum saygı sebebiyle bu tür bilgilerin biraz daha dikkatli ele alınmasını istemek.

Çünkü Aksaray’ın tarihini anlatırken hepimizin bir sorumluluğu var.

Bugün verdiğimiz her tarih, yarının şehir hafızasına bırakılan bir izdir. Bu yüzden birkaç yıllık farkları küçümsemeden, elimizdeki belgeleri ve tarihî izleri doğru okumalıyız.

Selam ve Muhabbetle

Not: Aşağı bölümde yer alan fotoğraflardan arşiv fotoğraflar Mustafa Fırat Gül arşivinden temin edilmiştir.